(AB) 2023/2055 sayılı Yönetmelik: Mikroplastikler Üzerine Kısıtlama

Avrupa Birliği, yeşil geçiş bağlamında, kozmetikler de dahil olmak üzere birçok ürüne kasıtlı olarak eklenen mikroplastiklerin aşamalı olarak kaldırılması gibi birçok önlem almaktadır. Mikroplastikler biyolojik olarak parçalanmadıkları, ekosistemleri ve besin zincirlerini kalıcı olarak kirlettikleri için endişe verici olarak kabul edilmektedir.

Bu bağlamda, 25 Eylül 2023’te Avrupa Komisyonu, sentetik polimer mikropartiküllere ilişkin Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanmasına dair (EC) No 1907/2006 sayılı Yönetmeliğin (REACH) Ek XVII’sini değiştiren (AB) 2023/2055 sayılı Yönetmeliği kabul etmiştir.

Kendi başına veya karışımlara kasıtlı olarak eklenen sentetik polimer mikropartiküllerini kısıtlayan Komisyon Yönetmeliği (AB) 2023/2055, 17 Ekim 2023’te uygulanmaya başlanmıştır.

(AB) 2023/2055 sayılı Yönetmelik, sentetik polimer mikropartiküllerinin kendi başlarına veya karışımlar halinde ağırlıkça ≥%0,01 konsantrasyonunda yasaklanmasını düzenlemektedir. Sentetik polimer mikropartikülleri aşağıda belirtlen iki koşulu karşılayan katı polimerlerdir:

1. Parçacıklar içerisinde yer alan ve bu parçacıkların ağırlıkça en az %1’ini oluşturan; veya parçacıklar üzerinde sürekli bir yüzey kaplaması oluşturan;

2. Parçacıkların en az %1’i ≤ 5 mm boyutunda veya uzunluğu ≤15 mm’ye sahip olan ve uzunluk/çap oranı 3’ten büyük olanlardır.

Yalnızca biyolojik olarak parçalanmayan, çözünmeyen plastikten yapılmış parıltılar yasaklanmaktadır. Biyolojik olarak parçalanabilen, çözünebilen, doğal veya inorganik parıltılar mikroplastik olarak kabul edilmemekte ve satışına devam edilmektedir.

Bu yasak, aşağıda tanımlanan polimerler için geçerli değildir:

• Doğal bir polimerizasyon sürecinin sonucu olarak ortaya çıkıyorsa;

• Parçalanabiliyorsa;

• Çözünürlüğü 2g/L’den fazla ise;

• Karbon atomu içermiyorsa;

• Amaçlanan son kullanım sırasında, kullanım talimatlarına uyularak kullanıldığında çevreye salınımı önlenecek şekilde teknik yöntemlerle muhafaza ediliyorsa;

• Kalıcı olarak katı bir matrise dahil edilmişse;

• Polimerin artık yukarıdaki sınıflandırmanın kapsamına girmemesi için amaçlanan son kullanım sırasında fiziksel özellikleri kalıcı olarak değiştirilmişse;

Biyolojik olarak parçalanamadığı veya çözünmediği sürece gevşek ve sıkışıp kalmış parıltılar veya yapıştırılmış parıltılar, 17 Ekim 2023 itibarıyla yasaklanmıştır.

Kasıtlı olarak eklenen mikroplastikler, aşağıdaki tabloda yer alan zaman çizelgelerine göre kozmetik ürünlerden aşamalı olarak kaldırılmalıdır:

*17 Ekim 2023 tarihinden önce AB pazarında mevcut olan ancak uyumlu olmayan ürünler, stoklar bitene kadar satılmaya devam edecektir. Diğer kategorilerde geçiş dönemleri olduğundan bu kural geçerli değildir.

Yukarıdaki tabloda yer almayan ve geçiş süresi olmayan kullanım alanındaki plastik parıltıların satışı, yasak kapsamındadır.

Yönetmelik ayrıca bazı iletişim ve etiketleme gerekliliklerini de belirlemektedir. 17 Ekim 2031’den 16 Ekim 2035’e kadar, sentetik polimer mikropartikülleri içeren ürünlerin tedarikçileri ürün etiketlerinde “Bu ürün mikroplastik içermektedir.” (“This product contains microplastic”) ibaresini belirtmelidir. Ancak 17 Ekim 2031 tarihinden önce piyasaya sürülen ürünlerde 17 Aralık 2031 tarihine kadar bu beyanı taşıma zorunluluğu bulunmamaktadır.

17 Ekim 2023 tarihinden itibaren, parıltının kaynaklandığı ham maddeye, kullanım amacına veya bir nesneye bağlı olup olmadığına bakılarak belirli parıltı türleri ve kullanımları söz konusudur. Piyasada bulunan mevcut ürünler, raflarda ya da tedarikçiler de bulunan ürünler stoklar bitene kadar satışına devam edebilirler.

Ref:European Commission. (2023). Commission Regulation (EU) 2023/2055 – Restriction of microplastics