Avrupa Mikroplastik Yönetmeliği

Avrupa’da, bitmiş ürünlere bilinçli olarak eklenen mikroplastiklerin sınırlandırılmasını amaçlayan (AB) 2023/2055 Yönetmeliği yürürlüğe girmiştir. 17 Ekim 2023’te uygulanmaya başlayan bu düzenleme, çevreye salınan yaklaşık yarım milyon ton mikroplastiğin önüne geçmeyi hedeflemektedir.

Ağırlıkça ≥%0,01 konsantrasyonda SPM içeren kozmetikler, ürün türüne göre aşamalı olarak piyasadan kaldırılacaktır.

Sentetik Polimer Mikropartiküller (SPM)

Katı halde bulunan polimerler, parçacıkların içinde yer alarak toplam ağırlıklarının en az %1’ini oluşturur ya da yüzeylerinde sürekli bir kaplama halinde bulunur. Bu parçacıkların en az %1’i ise aşağıdaki koşullardan birini sağlamalıdır:

a. Tüm boyutları 5 mm veya daha küçük olmalıdır.
b. Uzunluğu en fazla 15 mm olup, uzunluk/çap oranı 3’ten büyük olmalıdır.

Bazı polimerler ise kısıtlama kapsamı dışındadır:

1. Doğal Polimerler

Doğada polimerleşme sürecinden geçen ve kimyasal olarak değiştirilmemiş polimerler Örnekler: Doğal kauçuk, ipek proteini.

• Fermentasyon yoluyla elde edilen polimerler doğal kabul edilmez ve kısıtlamaya tabi olabilir.

2. Biyobozunur Polimerler

Yönetmelikte belirtilen test kriterlerini karşılayan biyobozunur polimerler

• Testler 5 gruba ayrılmıştır; bazı gruplar için bir test yeterliyken, diğerleri için üç farklı çevresel ortamda test gereklidir.

3. Suda Çözünür Polimerler

OECD 105 veya OECD 120 testlerine göre 2 g/L’den daha yüksek çözünürlüğe sahip polimerler

Örnekler: Hidroksipropil metilselüloz (HPMC), polietilen glikol (PEG), nişasta, polivinil alkol (PVA).

4. Karbon Atomu İçermeyen Polimerler

Yapılarında karbon bulunmayan inorganik polimerler kapsam dışıdır.
Örnekler: Politiazil, polifosfazen.

Kısıtlanan Ancak İstisnaların Bulunduğu Kullanımlar

1. Endüstriyel Kullanım (Madde 4a)

• Sanayide kullanılan SPM’ler için kısıtlama %0.01’in üzeri için geçerli olsa da eğer kullanım sırasında polimerlerin fiziksel özellikleri kalıcı olarak değişiyorsa, bu polimerler kısıtlamaya tabi değildir.

2. Kullanım Sırasında Fiziksel Özellikleri Kalıcı Olarak Değişen SPM’ler (Madde 5b)

• Eğer bir ürün kullanım sırasında form değiştiren polimerler içeriyorsa (örneğin film oluşturarak), bu ürünler muaf tutulabilir.
• Örnekler:
  • Oje: Film oluşturan polimerler muaf tutulur, ancak içindeki parıltılar (glitter) katı formunu koruduğu için muaf değildir.
  • Maskara: Film oluşturan polimerler muaf tutulabilir, ancak uygulama sonrası katı kalan polimer pigmentleri muaf değildir.

3. Kalıcı Olarak Katı Bir Matrikse Dahil Edilen SPM’ler (Madde 5c)

• SPM’ler, kullanım sırasında kalıcı bir katı matrikse entegre ediliyorsa muaf tutulabilir.
• Ancak, kozmetik ürünlerde bu durum kalıcı kabul edilmediği için çoğu kozmetik ürün bu muafiyetten yararlanamaz.
• AB Komisyonu, kalıcı makyaj ve yapay tırnaklar konusunu hâlâ değerlendirmektedir.

Ek Yükümlülükler ve Önemli Notlar

• Muafiyet kapsamındaki ürünler, kullanım ve bertaraf talimatları (IFUD) içermelidir.
• Tüm taraflar (tedarikçiler, üreticiler) muafiyet taleplerini desteklemek için bilimsel kanıtlar sunmak zorundadır.
• Kullanım sırasında fiziksel özellikleri değişen polimerlerin test yöntemleri henüz belirlenmemiştir ve sektörün ortak bir metodoloji oluşturması beklenmektedir.

Önemli Son Tarihler

17 Ekim 2023 – Durulanan ürünlerde mikro boncukların derhal yasaklanması.

17 Ekim 2027 – Durulanan kozmetik ürünlerde SPM’nin yasaklanması.

17 Ekim 2029 – Durulanmayan kozmetik ürünlerde SPM’nin yasaklanması (makyaj, dudak ve tırnak ürünleri hariç).

17 Ekim 2035 – Makyaj, dudak ve tırnak ürünlerinde SPM yasağı.

17 Ekim 2031 – SPM içeren makyaj, dudak ve tırnak ürünleri için “Mikroplastik İçerir” etiketleme zorunluluğu.

17 Ekim 2025 – SPM kullanımı için endüstriyel raporlama gerekliliklerinin başlaması.

31 Mayıs 2027 – SPM’nin endüstriyel kullanıcıları için ilk raporlama son tarihi.

Kozmetik sektörü için SPM’ler üzerindeki ilgili düzenleme; ar-ge süreçleri, maliyet yönetimi ve tüketici ilişkileri açısından önemli değişimlere neden olabilecektir. Sürdürülebilir ve çevre dostu ürünlere olan talebin artması uzun vadede de pazar dinamiklerini etkileyecektir.